Sierpień 18, 2026
Transformatory ET3oM dla ORP „Wicher”. Jak wymagania fregaty wpłynęły na konstrukcję.
W czerwcu 2024 roku podpisaliśmy z PGZ Stocznią Wojenną kontrakt na zaprojektowanie i dostawę transformatorów morskich ET3oM dla trzech fregat programu „Miecznik”. 12 sierpnia 2026 roku pierwsza z nich - ORP „Wicher” - otrzymała imię. Byliśmy w Gdyni podczas uroczystości chrztu i nadania imienia jednostki.
Dla zespołu ELHAND ten projekt rozpoczął się jednak znacznie wcześniej. Od przygotowania oferty minęły ponad trzy lata, a same prace konstrukcyjne trwały półtora roku.
Jednym z kluczowych wyzwań było dostosowanie konstrukcji transformatorów do wymagań mechanicznych określonych dla jednostki bojowej.
Więcej niż wymagania typowego zastosowania morskiego
Urządzenia przeznaczone dla fregat muszą pracować w warunkach drgań i wibracji występujących podczas eksploatacji okrętu. Wymagania obejmują również obciążenia udarowe charakterystyczne dla jednostki bojowej.
W programie „Miecznik” wymagania dotyczące odporności mechanicznej znacząco wykraczały poza wymagania typowe dla zastosowań morskich. Jak określa je Tomasz Krawczyk, Specjalista od Nowych Technologii z zespołu ELHAND, były to wymagania „wprost niespotykane”.
Miało to bezpośredni wpływ na konstrukcję transformatorów.
Nie chodziło więc o dodatkowe sprawdzenie gotowego, standardowego urządzenia. Założone obciążenia mechaniczne trzeba było uwzględnić już na etapie wykonywania projektu elektrycznego.
Model 3D -> analiza FEM -> modyfikacja -> ponowna analiza - FEM
W ramach prac przygotowano modele 3D transformatorów ET3oM. Powstały one na podstawie obliczeń, wymagań projektu oraz z uwzględnieniem możliwości produkcyjnych.
Następnie konstrukcję analizowano metodą elementów skończonych - FEM.
Analiza pozwalała sprawdzić zachowanie urządzenia przy obciążeniach przyjętych dla projektu oraz wskazać elementy wymagające zmian. Jeżeli wyniki wskazywały, że konstrukcja nie spełnia przyjętych kryteriów, wprowadzano modyfikacje, a zmieniony model trafiał do ponownej analizy.
Model 3D -> analiza FEM -> modyfikacja -> ponowna analiza.
FEM nie był więc dodatkowym sprawdzeniem gotowego projektu. Wyniki obliczeń bezpośrednio wpływały na konstrukcję transformatora.
Obliczenia, próby i badania
Analiza FEM była jednym z etapów weryfikacji transformatorów przeznaczonych dla programu „Miecznik”.
Projekt obejmował również wymagania klasyfikacyjne Lloyd’s Register oraz przewidziane dla transformatorów próby i badania.
W pracach uczestniczyły wyspecjalizowane ośrodki techniczne: Centrum Techniki Okrętowej CTO S.A. - w zakresie wstępnych sprawdzających obliczeń dotyczących wytrzymałości oraz Centrum Techniki Morskiej CTM S.A. - w zakresie symulacji drgań i doboru odpowiednich wibroizolatorów.
Dokumentacja projektowa, analizy obliczeniowe oraz wymagane próby i badania tworzyły proces weryfikacji rozwiązania względem wymagań projektu.
W „Kormoranie” wymaganie było inne
Program „Miecznik” nie jest pierwszym projektem dla Marynarki Wojennej, w którym wymagania konkretnej jednostki bezpośrednio wpływały na rozwiązania konstrukcyjne.
W projekcie „Kormoran” jednym z istotnych zagadnień było pole elektromagnetyczne generowane przez transformator. Pomiary pola elektromagnetycznego wykonywało Centrum Technik Morskich. Na podstawie wyników oraz wymagań projektu można było określić, czy konieczne jest zastosowanie rozwiązań ograniczających poziom pola, w tym ekranowania z wykorzystaniem blach mu-metalowych.
W „Mieczniku” jednym z wymagań są wymagania mechaniczne. W „Kormoranie” - pole elektromagnetyczne.
Dwa projekty, dwa różne wymagania i dwa różne problemy konstrukcyjne.
To pokazuje, dlaczego doświadczenie dostawcy w projektach wojskowych nie sprowadza się do posiadania gotowego wykonania „marine”. Rozwiązanie musi wynikać z wymagań konkretnej jednostki i konkretnego projektu.
Transformator jest częścią większego procesu
W projekcie dla okrętu wojennego dostawa transformatora jest efektem znacznie szerszej pracy.
Po stronie dostawcy są również analiza wymagań, obliczenia i modelowanie, weryfikacja FEM, dokumentacja i uzgodnienia techniczne, współpraca z ośrodkami badawczymi i towarzystwem klasyfikacyjnym oraz modyfikacje konstrukcji wynikające z kolejnych etapów weryfikacji.
To właśnie zdolność przeprowadzenia urządzenia przez cały ten proces - od wymagań i obliczeń po badania i uzgodnienia stanowi istotną część doświadczenia ELHAND w projektach morskich i wojskowych.
„Wicher” ma już imię. Projekt trwa dalej
Kontrakt ELHAND obejmuje transformatory morskie ET3oM dla wszystkich trzech fregat programu „Miecznik”: ORP „Wicher”, ORP „Burza” i ORP „Huragan”.
Uroczystość w Gdyni była dla nas okazją, żeby zobaczyć pierwszy z tych okrętów na kolejnym etapie budowy.
ORP „Wicher” otrzymał imię. Po stronie ELHAND program „Miecznik” trwa dalej.
